Home
Up

 

 

 

 

 

 

 

Hit Counter

 

 

Greinar eftir Įrna Alfrešsson um flugslysiš ķ Eyjafjallajökli

Stormasamt flug śr Morgunblašinu Sunnudaginn 16. jśnķ, 1996 - Sunnudagsgrein lesa grein

Vegur aš Virkinu śr Morgunblašinu Sunnudaginn 3. mars, 1996 - Sunnudagsgrein lesa grein

fleiri greinar eru ķ vinnslu og koma innan skamms!

 

 

 

 

 

Sunnudaginn 3. mars, 1996 - Sunnudagsgrein

Vegur aš Virkinu

Ķ smalamennsku haustiš 1990 fann einn leitarmanna įlbśt śr flugvél, innst ķ gili viš rętur Eyjafjallajökuls. Viku sķšar var smalinn kominn upp į glerhįlan og sprunginn Jökulinn ofan viš giliš, žar sem hann lęddist einsamall um į ullarsokkum meš broddstaf sér til stušnings. Fyrir einskęra ręlni fann hann heillegan hluta af vęngenda meš įletrun. Įletrunin gaf til kynna aš hér vęri į feršinni brak śr bandarķskri sprengjuflugvél af geršinni B-17G, eša "fljśgandi virki" eins og žessar fręgustu vķgvélar strķšsins voru kallašar.

Samkvęmt gamalli frįsögn žarna śr sveitinni mun vélin hafa brotlent ofarlega ķ noršanveršum Jöklinum laugardaginn 16. september 1944. Fyrir einhvers konar tilviljun lifši hin 10 manna įhöfn hins "fljśgandi virkis" óhappiš af, komst nišur af Jökli og til byggša nįšu allir aš lokum.

Af żmsum įstęšum hefur bęši flugslysiš sjįlft og sér ķ lagi atburšir žvķ tengdir legiš ķ žagnargildi ķ rśma hįlfa öld. Žessi fundur smalans Įrna Alfrešssonar varš til žess aš vekja hjį honum įhuga į aš safna žessari merku sögu saman. Žaš var žó ekki fyrr en ķ haust, 52 įrum eftir aš žessir atburšir įttu sér staš, aš smalinn byrjaši fyrir alvöru aš ręša viš žį sem žarna höfšu komiš nęrri. Ķ fyrstu voru hinir gömlu menn tregir til, en fljótlega fór aš liškast um mįlbeiniš į žeim. Honum til furšu voru hinir gömlu kappar flestir stįlminnugir į žaš sem gerst hafši. Mešal annars var geršur śt leišangur į Jökulinn til aš rifja söguna betur upp og finna stašinn žar sem vélin hafši brotlent, og slóst Ragnar Axelsson žį ķ för meš Įrna og félögum. En žaš var eins og Jökullinn hefši eitthvaš aš fela.

Ekki varš žverfótaš fyrir gapandi jökulgjįm į leiš sem hingaš til hefur veriš sprungulaus. Gömlu brżnin létu žó slķkt ekki aftra sér og örkušu upp Jökulinn į sömu slóšir og rśmri hįlfri öld įšur. Žegar skammt var eftir aš slysstašnum sjįlfum var "vegurinn aš Virkinu" oršinn alveg ófęr, svo ekki varš lengra komist. Žaš veršur aš teljast stórmerki, rétt eins og įhöfnin komst af, aš žaš tókst aš tķna brot sögunnar saman eins vel og raun ber vitni. Hér birtist hśn eins og žeir sem hana upplifšu, lżstu atburšum.

ŽAŠ ER lišiš langt į kvöld,

og flestir gengnir til nįša

aš bęnum Djśpadal viš

bakka Eystri-Rangįr. Śti

nęšir ķ köldum śtsynningnum, enda langt lišiš į

septembermįnuš įriš 1944. Alex bóndi er žó enn į fótum. Hann žarf aš huga aš kś sem er komin aš burši. Į leiš ķ fjósiš veršur hann var viš eitthvaš einkennilegt svo hann staldrar viš. Skęr ljósbjarmi kemur langt aš śr austri. Žaš sem honum finnst žó undarlegast viš žetta allt eru upptök ljósbjarmanna, sem nśna eru oršnir tveir. Svo viršist sem žeir komi ofarlega śr Eyjafjallajökli.

Rétt viš bęinn, į tanga žar sem įin lišast hljóšlega framhjį, standa herbśšir meš litlum varšturni. Alex, sem er óopinber tślkur setulišsins, fer og segir žeim sem er į vakt ķ turninum frį žvķ sem hann hefur oršiš var. Undirtektir varšmannsins, sem viršist upptekin af öšru en aš gęta bśšanna, eru dręmar og vill hann lķtiš hlusta į frįsögn Alex, sem lętur žar viš sitja.

Žarnęsta morgun er sś frétt komin į kreik į stašnum, sem reyndar ber žaš viršulega nafn "Camp Oddi", aš fundin sé flugvél sem mikil leit hafi veriš gerš aš. Skömmu sķšar fęr Alex boš frį yfirmönnum herlišsins, aš hann eigi aš fara inn ķ Fljótshlķš įsamt žremur Bandarķkjamönnum og taka žar į móti mönnum śr flugvél sem farist hafi į Eyjafjallajökli.

Farartękinu, sem er herbķll af Weapon gerš, meš palli og blęju er hvergi hlķft į leiš inn Hlķšina enda viršist liggja mikiš į. Žó vegslóšinn endi viš Mślakot er ekiš įfram śt į aurinn og alla leiš inn aš Fljótsdal, innsta bę ķ Hlķšinni. Žaš sem gerir žetta mögulegt er aš Žverį liggur langt frį brekkurótum, śt į mišjum aur. Į bęnum bķšur Jón bóndi Ślfarsson, tilbśinn meš fjóra hesta. Hann hefur oršiš manna var "milli vatna" langt ķ sušri og fylgst meš žeim ķ forlįta kķki sem hann į. Žaš veršur śr aš žeir Alex fari rķšandi į móti žeim. Fljótiš (Markarfljót) liggur dreift ķ mörgum ströngum įlum žó mesta vatniš sé óvenju sunnarlega. Į leišinni hefur Jón į orši aš hann hafi séš ljósagang į Jöklinum einhverjum kvöldum fyrr. Žeir eru komnir langleišina sušur aš Merkurnesi, móts viš Grżtugilin, žegar žeir žurfa aš rķša žrjį stóra įla. Į bakkanum hinum megin bķša mennirnir, ķ kalsavešri og blota. Žeir eru ķ einhverskonar beltum og hafa bundiš sig žétt saman til aš hafa stušning hver af öšrum ķ vatninu. Žeir eru fjórir aš tölu og augsżnilega mjög žrekašir. Allir hafa žeir skammbyssur ķ slķšrum utan į sér. Žaš leynir sér ekki aš žeir eru mjög fótsįrir en aš öšru leyti sést lķtiš į žeim. Alex spyr hvort žeir séu žarna allir. Žvķ er svaraš jįtandi, "žeir séu bara fjórir į ferš".

Til stendur aš lįta žį sitja hestana aš bęnum en svo mįttfarnir eru žeir aš žaš veršur aš styšja viš žį žvķ annars tolla žeir ekki į baki. Žannig eru žeir ferjašir meš miklu erfiši aš Fljótsdal.

Inni ķ bę hjįlpar Alex til viš aš fęra žį śr hįum uppreimušum skónum. Žaš er engu lķkara en skórnir séu grónir viš lappirnar į žeim, svo illa gengur aš nį žeim af. Žeir eru nįnast skinnlausir til fótanna eftir aš verkinu lķkur. Eftir stuttan stans žarna į bęnum er haldiš af staš til baka. Alex fer afturį pallinn įsamt žremur śr įhöfninni. Engin sęti eru žarna, en dżnur į pallgólfinu gera vistina bęrilegri . Sį śr įhöfninni sem mest er mišur sķn er hafšur frammķ hjį hinum. Žaš er skolliš į myrkur žegar komiš er ķ "kampinn" eftir erfišan dag.

En żmislegt hafši gerst aš

Fljótsdal deginum įšur, mįnudaginn 18. september. Upp

undir klettabelti rétt ofan viš bęinn er Anna-Veiga, žį 6 įra, aš leik viš yngri systur sķnar. Foreldrar hennar, Sęmundur Ślfarsson (bróšir Jóns) bżr ķ "vestari bęnum" aš Fljótsdal įsamt konu sinni Gušlaugu Einarsdóttur. Fljótsdalur er innsti bęr, og einskis aš vęnta innan śr óbyggšum, nema kannski śtilegumanna eša ęšri vera. Skyndilega blasir furšuleg mynd viš litlu stelpunni. Hśn sér til manna langt innį aurum, žašan sem enginn įtti aš koma. Žeir eru žétt saman, og eru aš vaša einhverja įla en ķ vatninu sjįst žeir miklu betur en į dökkum aurnum. Gušlaug tekur eftir žessum undarlegu mönnum žegar žeir eru į móts viš Fellstįna, sem gengur sušur śr Žórólfsfellinu. Ķ fyrstu vekur žetta undrun sem sķšan breytist ķ ótta. Hśn rekur krakkana inn ķ bę og lokar vel aš sér. Žegar hiš ókunna liš nįlgast bęina meir er fariš rķšandi į móti žeim. Jón sem eitthvaš kunni fyrir sér ķ ensku hefur getaš įttaš sig į aš hér voru į feršinni menn sem ekki žurfti aš óttast en žurftu į hjįlp aš halda eftir aš hafa žvęlst yfir Fljótiš. Hann fer meš mennina, sem eru 6 aš tölu, inn ķ bę til sķn (austurbęinn) žar sem žeir fį ašhlynningu og gista um nóttina.

Śtiljósiš aš Fljótsdal hafši veriš nokkurs konar bjargvęttur įhafnarinnar, en žaš höfšu žeir séš śr flakinu ofan af Jökli. Fóstursonur Jóns, Aušunn R. Gušmundsson, žį 8 įra, man vel eftir mönnunum ķ stofunni, žar sem žeir fengu aš vera. Hann var bęši hręddur og feiminn viš žessa skrżtnu menn sem tölušu framandi tungu. Žaš aftraši honum žó ekki frį žvķ aš gęgjast af og til inn ķ stofuna. Įhöfnin gaukaši žį aš honum brjóstsykri og einhverju kjötmeti, lķklega skinku, sem hann kunni mjög vel aš meta.

Daginn eftir fylgdi Sęmundur įhöfninni "śt brekkur" og śt aš Mślakoti, um 8 km leiš. Žar gįtu komist ķ sķma og haft samband viš umheiminn. Žangaš voru žeir sķšan sóttir į hertrukk, en meš honum hurfu žeir aftur śt ķ hinn stóra heim.

(Hér lżkur žeim hluta sögunnar sem gerist noršan Markarfljóts og žętti žeirra sem žar voru nefndir.)

Nś vķkur sögunni aš bęnum

Stórumörk undir Eyjafjöllum.

Žetta er nokkru sķšar en aš

fyrrnefndir atburšir eiga sér staš. Žar į bęjum höfšu menn tekiš eftir óvanalegri flugumferš yfir Jöklinum, en aš öšru leyti gefiš žvķ lķtinn gaum. Einhverjar spurnir höfšu menn af žvķ sem gerst hafši aš Fljótsdal, auk žess aš hernašaryfirvöld höfšu lįtiš žau boš ganga śt um sveitir, aš strangt bann lęgi viš žvķ aš fara aš flaki vélarinnar.

Upp į hlaš hjį hreppstjóranum, Sęmundi Einarssyni, eru komnir bandarķskir hermenn įsamt tślki. Žį vantar staškunnuga menn til aš fylgja leišangri aš flaki vélarinnar. Žeir draga upp loftmyndir af flugvélinni žar sem hśn liggur, til aš hęgt sé aš įtta sig į hvar ķ Jöklinum hśn sé. Tveimur eša žremur dögum sķšar, 30. september, eru leišangursmenn męttir. Žetta er 6 manna vel śtbśinn hópur. Žeir eru meš mikinn farangur, eins og til standi aš dvelja ķ einhvern tķma į Jöklinum. Ķ farteskinu eru m.a. stórir bakpokar, dśnsvefnpokar og skóflur. Tveir stórir įlslešar, sem taka mį sundur og skipta mį nišur į fjóra hesta vekur athygli heimamanna. Fariš er rķšandi upp meš Bęjargilinu og hin venjulega leiš upp aš Jökli, ķ kverkinni noršan ķ Dagmįlafjalli og sunnan Illagils. Meš leišangrinum eru ķ för Gušmundur Sęmundsson frį Stórumörk, Gušjón Ólafsson ķ Syšstumörk og Jón Kjartansson ķ Eyvindarholti.

Jón, sem er menntaskólastrįkur og kann ensku įgętlega, er tślkur leišangursins. Ķ žau skipti sem stoppaš er til aš hvķlast lętur foringinn, sem Gumma skilst aš sé af žżskum ęttum, žį skoša ljósmyndirnar af flaki vélarinnar svo žeir įtti sig sem best į stašsetningu hennar.

Žegar komiš er aš jökulrönd veršur śr aš Jón bķši hjį hestunum, en hinir fari upp. Jón hafši fengiš höfušverk en mķgreni hafši hrjįš hann eitthvaš į žessum tķma. Slešunum er smellt saman og lagt af staš. Gummi og Gušjón skiptast į aš draga annan slešann sem er fisléttur ķ drętti og stöšugur enda lįgt byggšur. Gušjóni finnst tilhneiging hjį leišangursstjóranum aš stefna beint į Gošastein ķ staš žess aš stefna austar ķ įtt aš Skerjunum. Žeir eru komnir hįtt ķ Jökulinn žegar léttri hrķmžoku tekur aš bregša yfir Steininn og efstu brśnir. Leišangurinn stoppar og į mešan er rżnt uppķ žokuna. Žarna veršur löng og leišinleg biš. Žeir sem eru eitthvaš lošnir fyrir, byrja aš hrķma og verša hlęgilegir įsżndum. En žeim Gumma og Gušjóni ekki hlįtur ķ hug. Žeir vita vel aš žeir eru komnir allt of hįtt ķ Jökulinn auk žess sem leišin aš vélinni liggur austur į bóginn.

Žeir fį į tilfinninguna aš ekki sé allt meš felldu og gerast mjög tortryggnir. Ekki bętir śr skįk aš žeir nį engu sambandi viš ašra leišangursmenn. Žeir hvorki skilja né tala orš ķ ensku og allar tilraunir til tjįskipta enda ķ tómu rugli. Žeir komast aš žeirri nišurstöšu aš leišangursstjórinn sé lķklegast oršinn kolruglašur hvaš varšar stefnu og stašsetningu eša hann sé į leiš eitthvaš annaš en aš vélinni.

Žeir sjį engan tilgang ķ veru sinni žarna enda hafa žeir ekkert meš leišarvališ aš gera. Žeir įkveša žvķ aš yfirgefa leišangurinn. Eftir nokkur skref eru žeir žó stöšvašir af vopnušum leišangursmönnum. Foringinn byrstir sig af žvķlķkri bręši aš žeim stendur engan veginn į sama. Žeir eru žvķ tilneyddir aš fylgja hinum eins og hįlfgeršir fangar. Aftur léttir til og haldiš er enn ofar. Skyndilega sekkur Gušjón upp aš mitti. Honum er mjög brugšiš en sprungan er sem betur fer mjó, svo hann getur stutt sig meš höndunum į sprungubarmana. Žaš er ljóst aš ótraustur haustsnjór hylur varasamar sprungur. Žeir Gummi binda vaš į milli sķn til öryggis og žannig er haldiš įfram. sem veršur į vegi žeirra. Aftur bregšur hrķmžokunni yfir og viš tekur biš sem ętlar engan endi aš taka. Loks kemur aš žvķ aš žolinmęši žeirra žrżtur. Žeir įkveša aš leggja af staš meš slešann ķ žį įtt sem flugvélin er, ķ žeirri von aš hinir įtti sig og fylgi į eftir. En eftir nokkur skref er žeim aftur brugšiš, žvķ ķ annaš sinn eru žeir stöšvašir meš djöfulgangi og lįtum, og ekki laust viš aš žeim sé fariš aš lķtast illa į blikuna. Skömmu sķšar gefur foringinn skipun um aš leišangurinn haldi til baka. Žaš er ekki heil brś ķ nokkru sem hann gerir og ekki er aš sjį neinn tilgang meš öllu žessu umstangi.

Gummi er meš flugvélina į heil

anum og er langt žvķ frį sįttur viš aš hafa ekki komist ķ

hana. Hann hugsar mikiš um žetta og eitt kvöld, viku eftir hinn misheppnaša leišangur, fęrir hann žetta ķ tal viš bręšur sķna, Berg og Valla. Allt fer žetta mjög leynt. Žeir, sjįlfir hreppstjórasynirnir, eru vel mešvitašir um aš strangt bann liggur viš aš nįlgast vélina og ströng višurlög. Snemma nęsta morgun fara žeir rķšandi inn Merkurnesiš inn aš Nesrétt. Žaš er hiš besta haustvešur, bęši stillt og bjart. Žeir skilja hestana eftir ķ réttinni og fara upp hrygginn sem liggur milli Grżtugiljanna. Žetta er ein fįrra leiša sem eru fęrar upp į Litlheišina. Žegar upp į brśnina kemur taka viš hólar og jökulsorfnar klappir. Žeir stefna į Skerin og fara hratt yfir enda įkafinn mikill. Žeir eru léttklęddir og eini farangurinn er einhver snęrishönk til aš bjarga sér, į sprungnum jökli. Žeir fara upp į stóra klöpp en hįtt er fram af henni hinum megin. Įkafinn ķ Gušmundi er žaš mikill aš hann lętur sig vaša fram af. Hinum lżst ekki vel į žetta og Bergi veršur aš orši; "Viš skulum heldur taka krókinn, Valli."

Žeim mišar vel įfram en allt ķ einu staldra žeir viš og leggja viš hlustir. Žeir heyra niš sem veldur fyrst undrun en sķšan ótta. Žeim er litiš ķ austur. Žrjįr stórar flugvélar koma ķ lįgflugi og stefna yfir žį. Žeir fleygja sér nišur og liggja grafkyrrir og stķfir af hręšslu. Vélarnar fljśga lįgt og taka samsķša sveig utan ķ Jöklinum. Žaš eru engin orš til aš lżsa žeirri hręšslu og spennu sem žessu fylgir. Ķ fyrstu liggja žeir lamašir af hręšslu en skrķša svo įfram ķ betra skjól. Sem betur fer eru žeir klęddir einhverjum saušalitum, sem eru samlitir umhverfinu og sjįst žvķ illa. Žeir eru nokkuš sammįla aš ef til žeirra sjįist verši skotiš į žį. Eftir nokkurt rifrildi milli bręšranna veršur śr aš storka örlögunum. Įkafinn er nśna oršinn óttanum yfirsterkari, svo aš įfram er haldiš. Žeir hlaupa eins hratt og žeir komast til aš komast sem lengst og ķ öruggt skjól bak viš einhvern hólinn įšur en vélarnar koma aftur. Gešshręringin og spennan veldur žvķ aš žreytan hverfur, vegalendir styttast og tķmaskyniš brenglast. Žeir žjóta upp ķ móti og finna hvorki žreytu né sįrsauka. Eitthvaš sjį žeir glitta ķ vélina į leišinni upp, en žaš er enginn tķmi til aš athuga žaš nįnar.

Vélarnar sveima rangsęlis kringum Jökulinn. Ķ hvert skipti sem žęr hverfa er hlaupiš eins hratt og hęgt er ķ skjól. Žeir bręšur leita vestan megin ķ Skerin, sem er įvalur gjallhryggur sem liggur langt upp ķ Jökulinn. Žar mį žvķ leynast ķ hvert skipti sem eftirlitsvélarnar fljśga yfir. Ķ svona 5-6 hollum eru žeir komnir ķ var bak viš eitt efsta Skeriš, ķ um 1400 m hęš.

Nśna er ekki lengur hęgt aš skżla sér bak viš kletta og hóla žvķ viš tekur ber Jökullinn. Gušmundi finnst hiš langžrįša takmark svo stutt undan aš ómögulegt sé aš snśa viš. Mešan deilt er um hvaš gera skuli fljśga eftirlitsvélarnar žrjįr aftur yfir. Žeim til furšu og léttis taka vélarnar stefnuna beint ķ vestur ķ staš žess aš hringsóla kringum Jökulinn. Nś er lag. Žeir komast aš žeirri nišurstöšu aš lķklegast séu žęr aš nį ķ eldsneyti. Žeir hafi žvķ nęgan tķma til aš komast ķ skjól af flakinu. Žeir lįta slag standa og ęša žvķ beint śt į Jökulinn ķ žeirri von aš vélarnar snśi ekki strax aftur.

Fęriš er gott, žó eilķtil föl liggi į haršfenninu. Žarna er tiltölulega slétt og lķtiš sprungiš aš sjį, žó aš lķkindum sé žaš haršur haustsnjórinn sem hylur annars kolsprunginn Jökulinn žarna undir. Eftir skamma stund liggur leišin upp į jökulhrygg eša hęš sem gengur noršur śr hįjöklinum. Žį blasir flakiš viš žeim žar sem žaš stendur ķ einhvers konar hvilft, meš framendann skįhallt į móti žeim. Žeir flżta sér ķ skjól undir hęgri vęnginn sem skagar śt ķ loftiš og žar kasta žeir męšinni. Žeir eru loks staddir ķ hinu forbošna "fljśgandi virki".

Vélin liggur skįhallt upp ķ Jökulinn meš framendann aš miklu leyti į kafi ķ snjó sem žarna hefur safnast saman. Svo viršist sem hśn hafi stöšvast į nefi og vęngjum ķ skaflinum. Žaš litla sem sést ķ framendann viršist hafa krumpast eitthvaš saman. Aš öšru leyti er ekki aš sjį skemmdir į henni. Valla finnst įberandi hvaš stéliš er stórt og einhver kśla śt śr žvķ vekur hjį honum sérstaka athygli. Hśn hallar eitthvaš į vinstri hlišina žannig aš hęgri vęngurinn stendur talsvert upp ķ loftiš svo vel mį fara žarna undir. Snjór nęr žó aš hreyflunum aš framanveršu svo žarna er įkjósanlegt skjól. Žarna hefur veriš einhverskonar "bęli" įhafnarinnar. Snjórinn žarna er allur trošinn nišur, leifar af dósamat, sót og brunaleifar af einhverju tagi, fatapjötlur og eitthvaš fleira. A.m.k. viršist sem menn hafi hafst žarna viš ķ einhverja daga. Einnig er eitthvaš rautt eins og blóšslettur hér og hvar į snjónum. Žetta finnst žeim benda til aš einhver hafi oršiš fyrir hnjaski ķ lendingunni. Vel mį sjį ķ hęgra hjól vélarinnar sem stendur töluvert nišur śr innri hreyflinum..

Vélin hefur komiš nišur į hreint ótrślegum staš. Hśn hefur rétt sloppiš viš aš lenda į skeri sem er rétt austan viš hana. Žar innan (austan) viš snarhallar nišur ķ kolsprunginn Skrišjökulinn (Gķgjökulinn). Ofan viš eru fleiri klettar og sker og brattari jökull en nešar er Jökullinn śfinn og ósléttur. Žaš er žvķ ķ raun ótrślegt aš vélin skuli vera ķ heilu lķki.

Aš nešanveršu er hvergi leiš inn ķ vélina svo žeir fara upp fyrir hana. Vinstri vęngurinn er į kafi ķ snjó svo hvorki sjįst hreyflar né skrśfur. Bergur tekur eftir furšulegri kślu, sem kemur upp śr vélinni framanveršri. Žetta er aš lķkum skotturninn sem žarna stendur uppśr snjónum. Žeir komast aušveldlega upp į vęnginn žar sem hann er aušur alveg upp viš bśkinn. Į bśknum er gat eša rifa, sem viršist gerš af mannavöldum. Ķ rifuna, hefur veriš trošiš svefnpoka svo ekki komist snjór inn ķ vélina. Ekki finnst Gumma ólķklegt aš žarna hafi įhöfnin brotist śt.

Žeir trošast inn ķ vélina og litast um. Frekar tómlegt finnst žeim žarna, enda vęntanlega vonast eftir miklu góssi. Enginn snjór er žarna inni og engar skemmdir aš sjį į vélinni. Žarna er stór talstöš og heyrnartól og borš meš fleiru. Skilrśm, meš hurš, er žarna, en žar fyrir framan er allt į kafi ķ snjó. Žarna ęgir saman hinu żmsa dóti sem bersżnilega tilheyrir įhafnarmešlimum. Dśnsvefnpokar, dśnbuxur, gallar, skyrtur, dósamatur og sitthvaš fleira sem komiš gat aš gagni. Belti meš skotum ganga eftir vélinni endilangri en hęgt er aš komast um allan afturhluta vélarinnar. Persónulegum smįmunum mannanna gefa žeir lķtinn gaum. Bergur hefur mestan įhuga į stóru talstöšinni. Hana vill hann taka meš en honum til gremju telja hinir hana alltof žunga til aš rogast meš nišur. Skammbyssa meš hlešslum finnst ķ draslinu sem Gummi veršur heillašur af. Valli žvertekur fyrir aš hśn sé tekin meš og telur aš daušarefsing liggi viš aš hirša hana, verši žeir į annaš borš gripnir. Žess ķ staš eru teknir hlutir sem valda minni įrekstrum, t.a.m. rakstursgręjur, heyrnar- og taltęki śr "intercom-kerfinu", en slķk tęki notaši įhöfnin til aš talast viš sķn į milli. Žeir taka hver sinn svefnpokann og troša dótinu ķ. Bergur tekur stóru heyrnartękin af talstöšinni ķ sįrabętur fyrir sjįlfa stöšina. Gummi finnur vatterašan galla, auk žess sem eitthvaš af skyrtum hverfur ofan ķ pokana. Hręšslan viš aš flugvélarnar komi aftur er mikil og žvķ var staldraš stutt viš. Žaš lķšur žvķ ekki į löngu įšur en žeir eru lagšir af staš nišur jökulinn meš svefnpokana ķ eftirdragi.

En žeir bręšur voru ekki žeir

einu sem komist höfšu aš flakinu. 27. september, nęstum

hįlfum mįnuši fyrr, hafši Jón Kjartansson ķ Eyvindarholti fariš į Jökulinn upp hjį Dagmįlafjalli, įsamt nokkrum Bandarķkjamönnum. Hann komst žį įsamt foringja žess hóps og undirmanni hans aš flakinu. Mikiš hafši fennt aš vélinni žvķ ekkert sįst af henni nema aftari hlutinn. Foringinn hjó sér leiš meš ķsöxi aš vélinni og inn um bśkinn aš aftanveršu, žar sem žeir tróšu sér inn. Žaš sem tekiš var śr vélinni voru ašallega persónulegir munir įhafnarinnar.

Svo viršist vera aš Jóni hafi veriš sagt aš hafa ekki hįtt um feršina og hvaš hann sį, žvķ grannar hans į nęstu bęjum viršast lķtiš hafa vitaš um žetta sérstęša feršalag. A.m.k. vissu feršafélagar hans ķ björgunarleišangrinum 30. september, ekki aš Jón hefši veriš bśinn aš fara ķ vélina tveimur dögum įšur.

Mįnudaginn 18. september 1944 uršu fjallmenn sem smölušu Steinsholtiš fyrir žvķ, eins og svo oft įšur, aš missa féš fram ķ Merkurnes. Žį var venjan aš fara meš žaš strax fram aš Stórumörk. Žegar žeir eru staddir ķ Jökultungunum heyrast byssuhvellir ķ berginu fyrir ofan žį. Varš žeim hverft viš og hleyptu žį hestunum og komu sér ķ burtu sem fyrst. Įn efa hefur žetta veriš įhöfn vélarinnar į leiš nišur bergiš aš gera vart viš sig. Vęntanlega hefur hśn oršiš fyrir vonbrigšum meš višbrögš žessara ķslensku "bjargvętta". Tveimur vikum sķšar er Gušjón ķ Syšstumörk einn žeirra sem fer ķ "ašra leit" inn į afrétt. Į leišinni inneftir finnast ķ Jökultungunum leifar af fallhlķfum sem bundnar höfšu veriš saman. Lķklega hefur įhöfn vélarinnar notaš žęr sem lķflķnu į leiš nišur sprunginn Jökulinn og sķšan til stušnings nišur bergiš ķ Smjörgiljunum, en illfariš er nišur af brśninni, sem ķ žį daga var jökullaus.

Ekki fór į milli mįla aš vélin var mjög vel vöktuš. Viš žaš vöknušu żmsar getgįtur og sögusagnir um aš hśn hefši mjög dżrmętan farm aš geyma. Hvaš sem žvķ lķšur hvarf hin dularfulla flugvél fljótlega um haustiš, meš leyndarmįlin ķ Jökulinn žar sem hann geymir žau enn.

Žó svo aš Jökullinn hafi enn ekki skilaš sķnu, eins og mįltękiš gerir rįš fyrir, hefur żmislegt "rekiš į fjörur" smalans ķ leit hans aš lišnum atburšum. Žaš varpar nżju ljósi į leyndardóma vélarinnar, og mun birtast lesendum innan skamms.

Höfundur er ęttašur frį Stórumörk.

BERGUR og Gušmundur Sęmundssynir frį Stórumörk ķ ofanveršum Eyjafjallajökli, viš skeriš sem žeir lįgu ķ vari undir fyrir rśmri hįlfri öld sķšan.

VALTŻR Sęmundsson frį Stórumörk, sem fór įsamt bręšrum sķnum ķ hina ęvintżralegu ferš upp aš flakinu.

ALEXANDER Sigursteinsson frį Djśpadal į svipušum slóšum og hann sótti örmagna įhafnarmešlimi sprengjuvélarinnar.

JÓN Kjartansson ķ Eyvindarholti, vissi meira en hann lét uppi.

GUŠJÓN Ólafsson ķ Syšstumörk. Hann tók žįtt ķ hinum stormasama björgunarleišangri į jökulinn.

BROTIŠ śr vinstri vęngenda hins "fljśgandi virkis" sem fannst haustiš 1990.

SÉŠ upp į efstu brśnir Eyjafjallajökuls aš noršanveršu. Kletturinn sem sprengjuflugvélin hafnaši skammt frį séš lengt til hęgri. Kolsprunginn gķgjökullinn sést žar austan viš, žar sem hann skrķšur śt śr gķgskįl eldkeilunnar.

B-17G sprengjuflugvél eins og sś sem brotlenti ķ noršanveršum Eyjafjallajökli. Žessar vélar hluti višurnefniš "fljśgandi virki" vegna žess hve vel vopnum žęr voru bśnar.

 

 

Sunnudaginn 16. jśnķ, 1996 - Sunnudagsgrein

Stormasamt flug

Įrla morguns žann 16. september 1944 hefur sig til flugs frį Keflavķkurflugvelli B-17G sprengjuflugvél nr. 43-38471 śr įttunda flugher Bandarķkjanna. Hlišarvindur į brautinni er svo mikill aš nęstu vélum sem į eftir koma er beint inn į ašra braut.

 

Stormasamt flug

Fyrir nokkru birtist hér ķ blašinu grein um atburši tengda žvķ žegar bandarķsk sprengjuflugvél fórst ķ noršanveršum Eyjafjallajökli. Sś saga byggšist į frįsögnum heimamanna. Nś hefur leynd veriš létt af gögnum frį Bandarķkjaher varandi slysiš. Žar er aš finna lżsingar įhafnarinnar af sjįlfu slysinu og žvķ sem fylgdi ķ kjölfariš. Hér rekur Įrni Alfrešsson žennan hluta sögunnar um žetta sérstęša flugslys.

Įrla morguns žann 16. sept ember 1944 hefur sig til flugs frį Keflavķkurflugvelli B-17G sprengjuflug vél nr. 43-38471 śr įttunda flugher Bandarķkjanna. Hlišarvindur į brautinni er svo mikill aš nęstu vélum sem į eftir koma er beint inn į ašra braut. Hiš "fljśgandi virki", eins og žessar vélar voru gjarnan kallašar, klifrar upp ķ 7000 feta hęš žar sem viš tekur blindflug meš stefnu 131o. Flugstjórinn, C. J. McCollum frį Texas, og įhöfn hans hafa haft tveggja daga višdvöl ķ Keflavķk eftir langt flug frį Kandada. Nś liggur leišin til Bretlands žašan sem til stendur aš gera sprengjuįrįsir į Žżskaland. Ašstošarflugmašurinn, Frederic W. Harding frį Ohio, situr honum į hęgri hönd, en aftan viš žį er vélstjórinn, Edward L. Polick frį Texas, sem jafnframt gegnir hlutverki turnskyttu. Eftir flugtak koma siglingafręšingurinn, Stephen A. Memovich frį Oregon, og sprengjuvarparinn, Joseph F. Harms frį New York, sér fyrir ķ nefi vélarinnar. Aftur ķ fjarskiptaherberginu situr loftskeytamašurinn, Morley R. Conger frį Texas. Hann į ķ einhverju basli meš fjarskiptatękin og nęr engu sambandi viš flugturninn. Hinir sitja ķ hrśgu į gólfinu hęgra megin ķ herberginu. Žar er eina hitann aš fį žarna afturķ vegna bilunar ķ mišstöšinni. Žetta eru kśluskyttan Robert S. Bell Jr. frį Kalifornķu, ašstošarvélvirkinn og bakboršsskyttan Richard Weemes frį Texas, stjórnboršsskyttan Oscar Lane frį New Hampshire, sem jafnframt hefur umsjón meš sprengjufarmi vélarinnar, og stélskyttan Larvin L. Jennings frį Tennese. Žaš eru blendnar tilfinningar sem bęrast ķ brjósti žessara manna, eftirvęnting og ótti ķ senn aš verša komnir ķ strķš innan skamms.

Žungar drunur berast frį hreyflum "virkisins" žar sem žaš seiglast įfram ķ slyddu og sunnan hvassvišri. Mikil ókyrrš er ķ lofti og sķfellt upp- og nišurstreymi į vķxl veldur žvķ aš aš vęngirnir og vélin öll nötrar. Žaš gengur žvķ illa aš halda hęšinni stöšugri. Smįm saman versnar vešriš auk žess sem flugmennirnir taka eftir aš hraši vélarinnar hefur minnkaš. Žį grunar aš ķs sé farinn aš safnast į vęngina, žó aš afķsingarbśnašurinn sé ķ stöšugri notkun. Hreyflarnir eru nś keyršir til hins żtrasta en žrįtt fyrir žaš eykst hrašinn ekki neitt. Skyndilegt og mikiš nišurstreymi veldur žvķ og vélin fellur į örskammri stundu um nokkur hundruš metra. Žetta tekur verulega į vęngina og Conger loftskeytamanni finnst eins og žeir ętli hreinlega af. Hrašamęlirinn sżnir nś ašeins 150 hnśta ferš. Til aš forša žvķ aš vélin falli enn meir er flugstöšu vélarinnar breytt žannig aš nefiš liggi hęrra en įšur. Harding ašstošarflugmašur, sem stöšugt hefur fylgst meš ķsingu į hęgri vęng, rekur allt ķ einu upp vein og öskrar; varašu žig, fjöll til hęgri.

Brotlending

Harms sprengjuvarpari hefur gott śtsżni žar sem hann sem situr yfir byssunum ķ glerbśrinu fremst ķ nefinu. Honum er mikiš brugšiš žegar hann tekur eftir fjallshlķš į hęgri hönd. Hann stendur upp og ętlar aš hlaupa afturķ og lįta flugstjórann vita. En hann kemst ekki langt.

Um leiš og Harding tilkynnir um fjöllin snarbeygir Mcollum vélinni til vinstri. Žaš er žó um seinan žvķ augnabliki sķšar tekur vélina nišri. Brotlendingin er ekki mjög harkaleg, vélin rennur įfram stutta stund en stöšvast sķšan mjög skyndilega. Žaš hlżtur žó aš vera tilkomumikiš žegar ferlķkiš ęšir eftir jöklinum žar sem žaš plęgir snjó og ķs meš braki og brestum.

Žegar vélin hefur stöšvast fara žeir Harms og Memovitch siglingafręšingur, bįšir ómeiddir, śt um neyšarlśguna į nefinu. Śti er kafaldssnjór og snarvitlaust vešur, slydda og mjög hvasst. Vélin hefur lent ķ stórum gljśpum skafli sem dregiš hefur śr högginu. Polick vélstjóri, sem stendur hjį flugmönnunum og fylgst hefur grannt meš afķsingartękjunum, finnur žegar vélin skellur nišur, en man svo nęst eftir sér žar sem hann liggur nišrķ göngunum sem liggja fram ķ nef vélarinnar. Hann heyrir aš flugstjórinn ępir; komiš ykkur śt, žaš er kviknaš ķ vélinni. Hann kemur sér ķ snarhasti śt um nefhuršina. Harding ašstošarflugmašur kemst strax śt um hęgri gluggann į stjórnklefanum. McCollum flugstjóri į ķ erfišleikum meš aš losa beltiš af sér, en kemst fljótlega skólaus śt um gluggann sķn megin. Hann hefur tekiš eftir žvķ aš ytri hreyfillinn į hęgri vęng skķšlogar.

Ķ fjarskiptaherberginu er atburšarįsin öllu skrautlegri. Conger loftskeytamašur situr grunlaus ķ sęti sķnu meš hugann viš fjarskiptatękin. Žaš nęsta sem hann veit er aš hann žeytist śt śr vélinni og śt į vinstri vęnginn įsamt stélskyttunni. Hann berst viš aš komast aftur inn ķ vélina til aš sękja fallhlķf. Žaš rennur hins vegar upp fyrir honum aš žeir eru kyrrstęšir ķ slyddu og hķfandi roki, en ekki į flugi eins og hann hafši haldiš. Hvorki hann né Jennings stélskytta hljóta skrįmu. Jennings upplifir žetta svipaš, žvķ hann finnur aš vélin rekst į eitthvaš og sķšan svķfur hann śt į vęnginn į eftir Conger.

Žaš sem gerst hefur er aš žegar flugvélin stöšvast žį hefur hśn brotnaš į samskeytunum milli fjarskiptaherbergisins og sprengirżmisins žannig aš afturhlutinn og stéliš liggja nįnast ķ vinkil aš hęgri vęngnum. Vinstra megin er žvķ stór rifa į bśknum fremst ķ fjarskiptaherberginu. Um žį rifu höfšu žeir kastast śt. Lane stjórnboršsskytta rankar viš sér žar sem hann liggur viš flakiš fastur meš fęturna ķ snjó sem rušst hefur upp. Weemes bakboršsskytta er einnig fastur ķ snjónum. Žeim er hjįlpaš į fętur en bįšir missa žeir klunnaleg fóšruš flugstķgvélin af sér ķ žéttum snjónum. Bell kśluskytta hafši setiš viš huršina, sem lį fram ķ sprengjurżmiš, žegar óhappiš į sér staš. Žaš eina sem sést af honum er höndin žar sem hśn stendur upp śr sjónum, nįnast undir flakinu, ķ rifunni milli fram- og afturhlutans. Žegar grafiš er frį andlitinu kemur ķ ljós aš hann er į lķfi og fljótlega tekst aš grafa hann upp. Eins furšulegt og žaš kann aš viršast er hann svo til ekkert slasašur frekar en ašrir įhafnarmešlimir. Allir sem voru ķ fjarskiptaherberginu hafa žvķ henst śt um rifuna.

Eldurinn hefur breišst hratt śt og žvķ getur vélin sprungiš į hverri stundu. Flugstjóranum tekst aš brjóstast gegnum huršina afturķ vélina og nį neyšarsendinum. Hann fleygir eins miklu af neyšarbśnaši śt eins og hann žorir įšur en žeir koma sér burt frį brennandi flakinu.

Ömurleg vist

Stutt žarna frį er klettasker žar sem žeir leita vars. Žangaš komast žeir żmist gangandi eša skrķšandi vegna vešurofsans, en žeir skólausu eiga erfitt meš aš fóta sig ķ snjónum og ķsnum į sokkaleistunum einum saman. Ķ kaldri flugvélinni voru žeir aš venju ķ hnausžykkum fluggöllum, meš hśfur og hanska sem nśna ver žį gegn vešurhamnum sem žeim hefur veriš "fleygt śt ķ" įn fyrirvara. Žessi bśnašur hefur einnig hlķft žeim viš hnjaski ķ brotlendingunni.

Fyrsta hugsun hjį žeim er aš koma neyšarsendingum frį sér til flugvélanna sem žeir eiga aš vera ķ samfloti viš. Neyšarsendinum fylgir flugdreki, sem į aš koma loftnetsvķrunum nógu hįtt, en handsveif į litlum kassa gefur sjįlfa sendinguna. Sökum vešurofsans er śtilokaš aš koma flugdrekanum upp og loftbelgur, sem einnig fylgir og gegnir sama hlutverki, nęst ekki aš blįsa upp. Žess ķ staš eru loftnetsvķrarnir dregnir upp ķ brekkuna og reynt aš senda žannig śt. Žeir opna fallhlķf sem tekin hefur veriš meš til aš reyna aš fį meira skjól. Nokkrir svefnpokar eru mešferšis sem skrķša mį ofan ķ, en śtlitiš er ekki gott. Žeir eru į svipstundu oršnir gegnblautir og vindkęlingin er mikil. Hvorki fallhlķfin né annar bśnašur viršist veita skjól og smįm saman kólnar žeim. Vistin žarna er ömurleg og sömuleišis sś tilhugsun aš verša śti eftir aš hafa komist svo giftusamlega af ķ lendingunni. Skömmu įšur höfšu žeir hugsaš um orustur viš Žjóšverja en fyrr en žį grunaši voru žeir komnir ķ orustu, reyndar ólķkri žeirri sem žeir įttu von į; orustu viš ķslenskt vešurfar. Slyddan breytist ķ rigningu en žaš er eins og aš fara śr öskunni ķ eldinn. Eftir um tveggja stunda vist žarna fara flugstjórinn og vélvirkinn af staš aš vélinni.

Lįn ķ ólįni

Eldurinn er dįinn śt žótt eitthvaš rjśki enn. Sunnanrokiš og rigningin hafa haldiš eldinum frį žvķ aš breišast śt og slökkt hann aš lokum. Hęgri vęngurinn og hluti bśksins sem hann liggur aš hafa brunniš og auk žess hluti af af ytra byrši stélsins. Polick vélstjóri fer og lętur žį sem eru viš skeriš vita. Žeir snśa žvķ aftur meš žaš mesta af blautum bśnašinum en ķ afturhluta flaksins mį hafast viš. Sprengjugeymslan var notuš sem farangursgeymsla į ferjuflugi. Žar nį žeir sér ķ žau žurru föt sem tiltęk eru og žeir skólausu nį sér ķ hermannaklossa. Lokaš er fyrir žęr rifur sem komiš hafa į bśkinn meš dśkyfirbreišslum hreyflanna, fallhlķf og fleiru lauslegu. Siglingafręšingurinn fer fram ķ nefiš og nęr ķ žau kort sem tiltęk eru. Honum til furšu žį snżr nef og framhluti vélarinnar ķ 270o. Vélin sem var ķ flugstefnu ķ austur snżr nś ķ vestur, ž.e. öfugt mišaš viš flugstefnuna. Žaš lķtur žvķ śt fyrir aš vélin hafi snśist hįlfhring įšur en hśn hefur stöšvast.

Fjarskiptabśnašur vélarinnar viršist allur ónżtur žrįtt fyrir aš mikiš sé haft fyrir žvķ aš reyna aš koma tękjunum ķ gang. Neyšarsendirinn er žess vegna tengdur viš loftnet flugvélarinnar og haldiš įfram sendingum meš honum. Žeir setja strax į vaktir, žar sem tveir menn senda reglulega śt neyšarmerki, auk žess sem žeir fylgjast meš hvort eitthvaš sjįist frį vélinni. Hinir reyna aš koma sér sem best fyrir og hrśga yfir sig öllu žvķ einhverja einangrun veitir. Öllum lķšur žeim illa. Žeir eru blautir, žeim er kalt og sumir eru mikiš veikir. Vistin er hreint śt sagt hörmuleg. Žótt brotlendingunni hafi ekki veriš lżst sem harkalegri eru grķšarlegir kraftar sem fylgt hafa ķ kjölfariš, sérstaklega žegar vélin er aš stöšvast. Žau įhrif hafa aš lķkindum haft verulega įhrif į hluta įhafnarinnar įsamt andlega įfallinu. Um kvöldiš rofar til ķ örskamma stund og žeir sem eru į vakt sjį ljóstżru ķ dal langt fyrir nešan. Žeir skjóta upp neyšarblysum ķ daufri von um aš einhver sjįi žau.

Į sunnudeginum 17. september hefur vešriš ekkert gengiš nišur og vélin er komin į kaf ķ snjó. Žeir nota bensķnleifar, timbur utan af neyšarmat og skotfęrum til aš kveikja upp ķ frumstęšri kabyssu sem žeir bśa til. Žannig fęst örlķtill ylur sem žeir reyna aš nota til aš žurrka fötin eitthvaš. Vatni į brśsa er skipt milli manna og innihald neyšarpakkanna er allt étiš upp. Eftir žvķ sem į sunnudaginn lķšur veršur žaš ljósara aš žeir verša aš bjarga sér sjįlfir nišur. Žeir fara žvķ aš undirbśa nišurferš. M.a. skera žeir nišur fallhlķfar og bśa til lķflķnu.

Nišurferš

Ķ birtingu nęsta morgun, mįnudaginn 18. september, lśnir eftir illa vist, yfirgefa žeir "virkiš" bundnir saman ķ lķnu. Ofan ķ hermannaklossana troša žeir fallhlķfarbśtum til aš halda snjónum śti. Hiti er viš frostmark, skyggni sįralķtiš en hlķfšargleraugu koma sér vel žó žau vilji frjósa viš andlit žeirra. Huldar sprungur gera jökulinn višsjįrveršan, vegna snjókomunnar daginn įšur. Vķša er eingöngu glęr ķs, sem gerir žeim erfitt fyrir, svo betra er aš skrķša en reyna aš standa uppréttur. Žeim finnst kaldhęšnislegt aš kompįs, sem ęttašur er śr frumskógarbśnaši žeirra, sé notašur til halda stefnunni į berum jöklinum.

Memovitch siglingafręšingur, sem eitthvaš hefur įtt viš fjallamennsku, stżrir feršinni nišur og notar prik til aš finna huldar sprungur. Žótt ekki sé leišin löng noršur og nišur af jöklinum tekur žaš um sex klukkustundir aš komast į auša jörš. Lķklegast koma žeir nišur af jökli ofan Smjörgilja. Feršin nišur brśnina žarna ķ giljunum er erfiš fyrir öržreytta mennina og žaš tekur um žrjį klukkutķma aš komast nišur į sléttlendiš ķ Jökultungum. Žašan tekur svo viš ferš yfir Markarfljót, lķklega meira af vilja en getu.

Aš öllum lķkindum verša žeir višskila žarna ķ fljótinu. Žeir sex śr įhöfninni, sem komast yfir vötnin, koma aš bęnum Fljótsdal eftir 13 klukkutķma feršalag śr flaki vélarinnar. Žar gista žeir en hinir fjórir sem verša innlyksa "milli vatna", liggja śti um nóttina og eru sóttir illa hraktir daginn eftir.

Björgunarleišangrar

Eins og fram hefur komiš geršu Bandarķkjamenn śt tvo leišangra į jökulinn til aš komast aš vélinni. Sį fyrri var farinn meš nokkurri leynd žann 27. september. Foringi ķ žeirri ferš var G.F. Behrend. Jón Kjartansson ķ Eyvindarholti stjórnaši leišarvalinu og fylgdi žeim upp Skerin og žašan ķ austur alveg aš vélinni. Framhluti hennar var alveg į kafi ķ snjó en rétt sįst ķ afturhlutann. Žeir grófu sig inn ķ afturhlutann gegnum glugga bakboršsskyttunnar.

Fjarskiptaherbergiš var fullt af snjó og śtilokaš var aš komast ķ framhlutann. Ašeins lķtilręši var tekiš śr vélinni, persónulegir munir įhafnarinnar, ein fallhlķf og sķšan haldiš ķ snatri til baka.

Sķšari leišangurinn, sem farinn var 30. september, var öllu róstursamari eins og fram hefur komiš. Ekki var fariš upp Skerin eins og žeir heimamenn, Gušmundur Sęmundsson frį Stórumörk og Gušjón Ólafsson ķ Syšstumörk, lögšu til. Foringinn tók stefnu beint į Gošastein og upp į brśn jökulsins. Žaš sem kemur į óvart er aš ķ žessum leišangri er foringinn sį sami og tveimur dögum fyrr, ž.e. sjįlfur G.F. Behrend. Įstęšan fyrir žvķ aš hann įkvešur aš stjórna leišarvalinu sjįlfur og fara ekki sömu leiš og įšur viršist vera žokuslęšingur sem hann er smeykur viš. Hann ętlar sér upp į brśn jökulsins og telur betra aš sjį vélina žašan og rata til baka. Vegna tungumįlaöršugleika žį komst žessi ętlun hans aldrei til skila til heimamanna, sem olli togstreitu og óróa. Skömmu eftir aš Gušjón fellur ķ sprungu telur Behrend jökulinn of hęttulegan til aš halda įfram svo hann snżr leišangrinum viš įn žess aš nokkuš sjįist til hins "tżnda virkis".

Tilviljun?

Leiš vélarinnar įtti aš liggja sunnan Vestmannaeyja en hśn lendir žess ķ staš ķ um 1400 m hęš ķ stórbrotnum noršanveršum Eyjafjallajökli. Skżringin į rangri stefnu er talin geta legiš ķ mistökum siglingafręšingsins aš draga misvķsunina frį ķ staš žess aš bęta henni viš, en slķk mistök koma stöku sinnum fyrir. Įhöfnin vissi lķklegast aldrei meš vissu hvar hśn var nišur komin mešan į jökulvistinni stóš og enn sķšur hversu stórbrotiš umhverfiš žarna var. Vélin lendir į svo til eina slétta og sprungulausa blettinum į žessu svęši ķ jöklinum. Aš vélin skuli lenda svo vel mį lķklega skżra meš žvķ aš flugstjórinn er byrjašur aš beygja frį "fjallinu" og viš žaš hallar vélin samsķša jökulbrekkunni ķ staš žess aš reka hęgri vęnginn ķ. Svo viršist sem vélin snarsnśist, brotni og stöšvist ķ skaflinum eftir aš hafa skautaš eftir jöklinum. Hefši slķkt ekki gerst hefši hśn skolliš beint į klettaskeriš umrędda. Nokkrum sekśndum fyrr hefši hśn lent į hįum jökulhrygg en sekśndum seinna hefši hśn lent į klettaskerjum eša ofan ķ Gķgjöklinum. Einskęr lukka hefur žvķ hvķlt yfir žessari annars ólįnsömu vél sem jökulinn geymir enn.

Heimildir: Skżrslur frį Bandarķkjaher: History records of the 1386th Base Unit, North Atlantic Division, Air Transport Command; Frišžór Kr. Eydal, upplżsingafulltrśi varnarlišsins ; munnl. uppl.

Höfundur er ęttašur frį Stórumörk undir Eyjafjöllum.

Morgunblašiš/Įrni Alfrešsson. SÉŠ upp aš skerinu umrędda žar sem "fljśgandi virkiš" endaši för sķna. Jökullinn nešan viš žaš er ekki beinlķnis frżnileg flugbraut.

FLUGSVEIT sprengiflugvéla af geršinni B-17G į Keflavķkurflugvelli įriš 1944. Veriš er aš setja eldsneyti į flugtanka vélanna enda žęr į leišinni ķ loftiš.

Morgunblašiš/Ragnar Axelsson FLJŚGANDI virkiš brotlenti rétt austan viš jökulhrygginn žar sem mennirnir sjįst į ferš.